"ਪੰਜ ਪਰਿਆਗ" ਦੇ ਰੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ

ਲਿਖਤ ਸੁਧਾਈ
(ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜ ... ਨਾਲ ਪੇਜ ਬਣਾਇਆ)
 
(ਲਿਖਤ ਸੁਧਾਈ)
ਉਤਰਾਖੰਡ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਦੇ '''ਪੰਜ ਪ੍ਰਯਾਗ''' ({{lang-sa|पंच-प्रयाग}}) ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ[[ਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਗ]], [[ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ]], ਕਰਣਪ੍ਰਯਾਗ[[ਕਰਣ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗਪ੍ਰਯਾਗ]], [[ਨੰਦ ਪ੍ਰਯਾਗ]] ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪ੍ਰਯਾਗ[[ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ]] ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ । ਹਨ।
 
==ਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਗ==
==ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ==
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਨੰਦਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਭਗੀਰਥੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗਮ ਥਾਂ ਦੇਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਸਤ੍ਹਾ ਵਲੋਂਤੋਂ ੧੫੦੦ ਫੀਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈਹੈ। ਦੇਵ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ [[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼]] ਵਲੋਂਤੋਂ ਸਡਕਸੜਕ ਰਸਤਾਮਾਰਗ ਦੂਰੀ ੭੦ ਕਿਮੀ੦ ਹੈ । ਹੈ। ਗਢਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗੀਰਥੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸੱਸ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬਹੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਹੈ। ਦੇਵ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਰਘੂਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਹੈ , ਜੋ ਦੀਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਹਨ । ਹਨ। ਰਘੂਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦਰਵਿਡ ਸ਼ੈਲੀ ਵਲੋਂਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈਹੈ। ਦੇਵ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਹੈ। ਦੇਵਪ੍ਰ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗਯਾਗ ਵਿੱਚ ਕੌਵੇ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ , ਜੋ ਦੀਕਿ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਹੈ।
 
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਦੇਵ==ਰੁਦਰ ਪ੍ਰਯਾਗ}}==
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਵਿਸ਼ਣੁਰੁਦਰ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਭਗੀਰਥੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਗਮ ਥਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਸਤ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ੧੫੦੦ ਫੀਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਸਡਕ ਰਸਤਾ ਦੂਰੀ ੭੦ ਕਿਮੀ੦ ਹੈ । ਗਢਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗੀਰਥੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸੱਸ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬਹੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਰਘੂਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਹੈ , ਜੋ ਦੀ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਹਨ । ਰਘੂਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦਰਵਿਡ ਸ਼ੈਲੀ ਵਲੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਕੌਵੇ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ , ਜੋ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ।
ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਹੈ। ਸੰਗਮ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹੈ । ਹੈ। ਰੁਦਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਲੋਂਤੋਂ ੧੩੯ ਕਿਮੀ੦ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੋਟਰ ਰਸਤਾਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ [[ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ]] ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗੂਢ ਰਹਸਯੋਂਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨੇਜਾਣ ਲਈ ਰੁਦਰਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਸੀ।
==ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ==
 
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਰੁਦਰ==ਕਰਣ ਪ੍ਰਯਾਗ}}==
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ|ਕਰਣ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਸੰਗਮ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹੈ । ਰੁਦਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਲੋਂ ੧੩੯ ਕਿਮੀ੦ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਨਗਰ ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੋਟਰ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗੂਢ ਰਹਸਯੋਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨੇ ਲਈ ਰੁਦਰਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ।
ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਕਰਣ ਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਕਰਣ ਗੰਗਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਤੀਰਥ ਸੰਗਮ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਣ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪਡਾ। ਇੱਥੇ ਉਮਾ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਕਰਣ ਮੰਦਿਰ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹੈ/
 
==ਨੰਦ ਪ੍ਰਯਾਗ==
== ਕਰਣਪ੍ਰਯਾਗ==
 
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਕਰਣਨੰਦ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
ਅਲਕਨੰਦਾਨੰਦਾਕਿਨੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਰਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਕਰਣਪ੍ਰਯਾਗਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈਹੈ। ਇਹ ਸਾਗਰ ਤਲ ਪਿੰਡਰਤੋਂ ਦਾ੨੮੦੫ ਇੱਕਫੀਟ ਨਾਮਦੀ ਕਰਣਉਚਾਈ ਗੰਗਾਉੱਤੇ ਵੀਸਥਿਤ ਹੈਹੈ। ,ਇੱਥੇ ਗੋਪਾਲ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਤੀਰਥ ਸੰਗਮਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਣ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪਡਾ । ਇੱਥੇ ਉਮਾ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਕਰਣ ਮੰਦਿਰ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹੈ । ਹੈ।
 
==ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ==
== ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ==
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ|ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
 
ਧੋਲੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪ੍ਰਯਾਗਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਹੈ। ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਵਲੋਂਦੇ ਨਾਲ ਸੋਭਨੀਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰਮੰਦਿ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕੁਂਡਕੁੰਡ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹਨ । ਹਨ। ਇਹ ਸਾਗਰ ਤਲ ਵਲੋਂਤੋਂ ੧੩੭੨ ਮੀ੦ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜੋਸ਼ੀਮਠ - ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੋਟਰ ਰਸਤਾਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ।ਹੈ।
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਨੰਦ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਗਰ ਤਲ ਵਲੋਂ ੨੮੦੫ ਫੀਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਗੋਪਾਲ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹੈ ।
 
== ਵਿਸ਼ਣੁਪ੍ਰਯਾਗ==
 
{{ਮੁੱਖ ਲੇਖ | ਵਿਸ਼ਣੁ ਪ੍ਰਯਾਗ}}
ਧੋਲੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪ੍ਰਯਾਗ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਵਲੋਂ ਸੋਭਨੀਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕੁਂਡ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹਨ । ਇਹ ਸਾਗਰ ਤਲ ਵਲੋਂ ੧੩੭੨ ਮੀ੦ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜੋਸ਼ੀਮਠ - ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੋਟਰ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ।
183

edits