ਤਾਰਾ ਗੁੱਛਾ: ਰੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ

ਛੋ
clean up using AWB
ਛੋ (clean up using AWB)
ਛੋ (clean up using AWB)
[[File:M92 arp 750pix.jpg|thumb|250px|[[ਪਹਿਲਵਾਨ ਤਾਰਾਮੰਡਲ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਸਿਏ ੯੨92 ਨਾਮ ਦਾ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛਾ]]
 
'''ਤਾਰਾਗੁੱਛ''' ( star cluster , ਸਟਾਰ ਕਲਸਟਰ ) ਜਾਂ ਤਾਰਾ ਬਾਦਲ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛ ਪਾਓ ਜਾਂਦੇ ਹੈ -
* [[ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ]] ( globular cluster , ਗਲੋਬਿਉਲਰ ਕਲਸਟਰ ) ਸੈਕੜਾਂ ਹਜਾਰਾਂ ਘਨੀਭੂਤ ਵੰਡ ਵਾਲੇ ਬੂੜੇ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ।
* [[ਖੁੱਲੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ]] ( open cluster , ਓਪਨ ਕਲਸਟਰ ) ਵਿੱਚ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਵੰਡ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਸਥਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੁੱਝ ਸੌ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਤਾਰਾਂ ਪਾਓ ਜਾਂਦੇ ਹੈ।
 
==ਤਾਰਾਗੁੱਛ ਅਤੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ==
 
ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਉਹ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਖਗੋਲੀਵਸਤੁਵਾਂਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨਹਨ। ਇਸ ਇਸਦਾਦਾ ਮਤਲੱਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦੇ ਇਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ - ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਹਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੁਰੁਤਵਾਕਰਸ਼ਕ ਬੰਧਨ ਹੈਹੈ। ਇਸ ਇਸਦੇਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਤਾਰਾਗੁੱਛ ਦੇ ਤਾਰੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁੱਛੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੁਤਵਾਕਰਸ਼ਕ ਬੰਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਹੈ।
==ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁਛੇ==
 
ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ ( ਗਲੋਬਿਉਲਰ ਕਲਸਟਰ ) ੧੦10 - ੩੦30 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦਸ ਹਜਾਰ ਵਲੋਂ ਦਸੀਆਂ ਲੱਖ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਝੁਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਇਨਮੇ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰੇ ਠੰਡੇ ( ਲਾਲ ਅਤੇ ਪਿੱਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੇ ਹੋਏ ) ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ( ਜ਼ਿਆਦਾ - ਵਲੋਂ - ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਦੁਗਨੇ ਵੱਡੇ ) ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਬੂੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰਮਾਂਡ ਦੀ ਉਮਰ ( ਜੋ ੧੩13 . 6 ਅਰਬ ਸਾਲ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ) ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਕਰੋਡ਼ ਸਾਲ ਘੱਟ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨੋਵਾ ( ਸੁਪਰਨੋਵਾ ) ਬਣਕੇ ਧਵਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਫੇਦ ਬੌਣੇ ਬੰਨ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਦੇ - ਕਭਾਰ ਇਸ ਗੁੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਗਰਮ ਨੀਲੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਨੀਲੇ ਤਾਰੇ ਇਸ ਗੁੱਛੀਆਂ ਦੇ ਘਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹੈ। ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ( ਮਿਲਕੀ ਉਹ , ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ) ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗੀਏ ਸੇਹਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹੈ ।ਹੈ।
== ਖੁੱਲੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ==
 
ਖੁੱਲੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ ( ਓਪਨ ਕਲਸਟਰ ) ੧੦10 - ੩੦30 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਚਪਟੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਕੁਝ ਸੌ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਇਨਮੇ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ( ਕੁੱਝ ਕਰੋਡ਼ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ) ਨਵਜਾਤ ਸਿਤਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਸਰਪਿਲਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ( ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ , ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ) ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਗੁਰੁਤਵਾਕਰਸ਼ਕ ਬੰਧਨ ਓਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛੋਂ ਦੇ ਸਿਤਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਇਸਲਈ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਰੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਣਵਿਕ ਬਾਦਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਹਨ। ਛਕੜਾ ਤਾਰਾਗੁੱਛ ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਲੀਅਡੀਜ ) ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਾਰਾਗੁੱਛੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਹਾਰਣ ਹੈ ।ਹੈ।
 
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ]]