"ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ" ਦੇ ਰੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ

ਛੋ
clean up ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ AWB
(update)
ਛੋ (clean up ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ AWB)
 
| station = ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ <br/>International Space Station
| station_image =International Space Station after undocking of STS-132.jpg
| station_image_alt = A rearward view of the Internationalthe।nternational Space Station backdropped by the limb of the Earth. In।n view are the station's four large, gold-coloured solar array wings, two on either side of the station, mounted to a central truss structure. Further along the truss are six large, white radiators, three next to each pair of arrays. In।n between the solar arrays and radiators is a cluster of pressurised modules arranged in an elongated T shape, also attached to the truss. A set of blue solar arrays are mounted to the module at the aft end of the cluster.
| station_image_size = 300px
| extra_image_size = 300px
| length = {{convert|72.8|m|ft|abbr=on}}
| width = {{convert|108.5|m|ft|abbr=on}}
| height = ਤਕ. 20&nbsp; ਮੀਟਰ (ਤਕ. 66&nbsp; ਫੁੱਟ)<br /><small>nadir–zenith, arrays forward–aft</small><br /><small>(27 ਦਸੰਬਰ 2009){{Update after|2010|05|23|reason=MRM-1 & MRM-2}}</small>
| volume = {{convert|837|m3|abbr=on}}<!-- citation for pressurised volume is the sixth at the bottom of this infobox, as of 2011-04-09 --><br /><small>(21 ਮਾਰਚ 2011)</small>
| pressure = 101.3&nbsp; [[pascal (unit)|kPa]] (29.91&nbsp; [[inch of mercury|inHg]], 1 [[Atmosphere (unit)|atm]])
| apogee = {{convert|{{Orbit|apogee|422}}|km|abbr=on}} [[Above mean sea level|AMSL]]{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above">{{cite web|url=http://www.heavens-above.com/orbit.aspx?satid=25544|title=ISS - Orbit|last=Peat|first=Chris|publisher=Heavens-Above|date=5 October 2014|accessdate=5 October 2014}}</ref>}}
| perigee = {{convert|{{Orbit|perigee|419}}|km|abbr=on}} [[Above mean sea level|AMSL]]{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above"/>}}
| inclination = {{Orbit|inclination|51.65}}&nbsp; [[degree (angle)|degrees]]{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above"/>}}
| speed = {{convert|{{Orbit|speed at epoch|7.66}}|km/s|km/h mph}}{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above"/>}}
| period = {{Orbit|period|92.85}}&nbsp; minutes{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above"/>}}
| in_orbit = {{age in days|1998|11|20}}<br /><small>({{date||dmy}})</small><!--Self-updating-->
| occupied = {{age in days|2000|11|02}}<br /><small>({{date||dmy}})</small><!--Self-updating-->
| orbits = {{Orbit|orbits|90839}}{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above"/>}}
| orbit_epoch = {{Orbit|epoch|5 ਅਕਤੂਬਰ 2014}}{{Orbit|ref|<ref name="heavens-above"/>}}
| decay = 2&nbsp; ਕਿ.ਮੀ./ਮਹੀਨਾ
| NSSDC_ID = 1998-067A
| as_of = 9 ਮਾਰਚ 2011<br />(ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਹੋਵੇ)
| stats_ref =<ref name="heavens-above" /><ref name="ISStD" /><ref name="OnOrbit" /><ref>{{cite web|format=PDF|url=http://www.nasa.gov/pdf/451029main_sts132_press_kit.pdf|publisher=NASA|accessdate=19 June 2010|title=STS-132 Press Kit|date=7 May 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/pdf/521138main_fd04_ep.pdf|publisher=NASA|date=27 February 2011|accessdate=27 February 2011|title=STS-133 FD 04 Execute Package}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/station/main/onthestation/facts_and_figures.html|publisher=NASA|date=21 March 2011|accessdate=9 April 2011|title=NASA&nbsp; — Facts and Figures&nbsp;— International—।nternational Space Station}}</ref>
| configuration_image = ISS।SS configuration 2017-06 en.svg
| configuration_alt = The components of the ISSthe।SS in an exploded diagram, with modules on-orbit highlighted in orange, and those still awaiting launch in blue or pink
| configuration_caption = Station elements {{As of|2017|06|lc=on}}<br />([[exploded view]])
| configuration_size = 300px
}}
 
'''ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ''' ਜਾਂ '''ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ''' ('''ਆਈ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.''') [[ਧਰਤੀ]] ਦੁਆਲੇ ਹੇਠਲੀ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ]] ਜਾਂ ਰਹਿਣਯੋਗ [[ਉਪਗ੍ਰਹਿ|ਬਣਾਉਟੀ ਉੱਪਗ੍ਰਹਿ]] ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪਹਿਲੂ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ 1998 ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|title= Central Research InstituteResearch।nstitute for Machine Building (FGUP TSNIIMASH) Control of manned and unmanned space vehicles from Mission Control Centre Moscow|publisher= Russian Federal Space Agency|url=ftp://130.206.92.88/Espacio/Mesa%20Redonda%205%20-%20R3%20-%20TSNIIMASH%20-%20V%20M%20IVANOV.pdf| accessdate=26 September 2011}}</ref> ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣਾਉਟੀ ਪਿੰਡ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ [[ਨੰਗੀ ਅੱਖ]] ਨਾਲ਼ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://spaceflight.nasa.gov/realdata/sightings/help.html|title=NASA Sightings Help Page|publisher=Spaceflight.nasa.gov|date=30 November 2011|accessdate=1 May 2012}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਹੇਠ ਰੱਖੇ ਅੰਗ, ਬਾਹਰੀ ਥੰਮ੍ਹੀਆਂ, ਸੂਰਜੀ ਪਹਾੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਰੂਸੀ [[ਪ੍ਰੋਟਾਨ (ਰਾਕਟ)|ਪ੍ਰੋਟਾਨ]] ਅਤੇ [[ਸੋਇਉਜ਼]] ਰਾਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਾਗ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="ISSBook" /> <!--Budget constraints led to the merger of three space station projects with the Japanese [[Japanese Experiment Module|Kibō]] module and [[Canadarm2|Canadian robotics]].-->
 
{{ਕਾਮਨਜ਼|International Space Station|ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਅੱਡਾ}}
==ਵਿਸੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ==
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਮੇਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਛੇ ਕੁ ਬੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਥਾ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। [[ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼]] ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ 28,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਬੇ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਵਾਰ ਸੂਰਜ ਉਦੈ ਅਤੇ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਲਾਡ਼ ਸਟੇਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦ ਤਕ ਜਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਧਰਤੀ ਤਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਗਰਾਊਂਡ ਜਿੱਡਾ ਭਾਵ 100 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ, 70 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਵੀਹ ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਵੀਹ ਨਵੰਬਰ 1998 ਨੂੰ [[ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ]] ([[ਰੂਸ]]) ਵਿੱਚ ਬੈਕੋਨੂਰ ਪੁਲਾੜੀ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਪਰੋਟਾਨ ਰਾਕੇਟ ਨੇ ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੰਡ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਾਡਿਊਲ ਦਾ ਨਾਂ ਜ਼ਾਰਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਐਂਡੇਵਰ ਸ਼ਟਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਯੂਨਿਟੀ ਮਾਡਿਊਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਜ ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਰੂਸੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਰਾਸ ਕਾਸਮਾਸ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜੀ ਸੰਸਥਾ ਨਾਸਾ ਪਿੱਛੋਂ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਆਏ। ਜਾਪਾਨੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਸ਼ਨ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਂਚ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।<ref name="punjabitribuneonline.com">{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2015/11/%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%A4%E0%A8%B0%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%B6%E0%A8%9F%E0%A8%B0%E0%A9%80-%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%A1%E0%A8%BC-%E0%A8%B8%E0%A8%9F%E0%A9%87%E0%A8%B6%E0%A8%A8/ | date=29 ਨਵੰਬਰ 2015 | accessdate=16 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016}}</ref>
 
==ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਜਰਬੇ==
ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਜਰਬੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਅਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਨਾਮਾਤਰ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ, ਇਕੱਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ, ਜੀਵਾਂ, [[ਬਨਸਪਤੀ]], ਧਾਤਾਂ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਹਾਰ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ, [[ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ]], ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [[ਪੁਲਾੜ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ, ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਪੇਸ ਕਰਾਫਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite web | urlname=http://"punjabitribuneonline.com"/2015/11/%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%A4%E0%A8%B0%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%B6%E0%A8%9F%E0%A8%B0%E0%A9%80-%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%A1%E0%A8%BC-%E0%A8%B8%E0%A8%9F%E0%A9%87%E0%A8%B6%E0%A8%A8/ | date=29 ਨਵੰਬਰ 2015 | accessdate=16 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016}}</ref>
 
==ਹਵਾਲੇ==