"ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ" ਦੇ ਰੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ

"Bharatiya Kisan Union" ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ
("Bharatiya Kisan Union" ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ)
("Bharatiya Kisan Union" ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ)
== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਬੀ.ਕੇ.ਯੂ.) ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਈ 1972 ਵਿਚ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਵਿਚ 11 ਕਿਸਾਨੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਕੇ ''ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਅਨ'') ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=India: Government and Politics in a Developing Nation|last=Kochanek|first=Stanley A.|last2=Hardgrave|first2=Robert L.|publisher=[[Cengage Learning]]|year=2007|isbn=978-0495007494|pages=255}}</ref> 1978 ਵਿੱਚ, ਜਨਤਕ ਪਾਰਟੀ (ਸੈਕੂਲਰ) ਦੀ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਦਲ]] ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਰਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਪੀ.ਕੇ.ਯੂ. ਨੂੰ ਬੀ.ਕੇਯੂ. ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲਾਮਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। 12 ਦਸੰਬਰ 1980 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ "ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸੰਮੇਲਨ" ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਬੀ.ਕੇ.ਯੂ.'' ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ''ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ'' (ਹਰਿਆਣਾ), ''ਰਾਇਤੂ ਸੰਘਾ'' (ਕਰਨਾਟਕ) ਅਤੇ ''ਵਿਆਸਯਾਈਗਲ ਸੰਘਮ'' (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) ਦੀ ਏਕਤਾ ਵੇਖੀ ਗਈ। 1982 ਵਿਚ, ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣਸਮੀ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬੀਕੇਯੂ(ਐਨ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬੀਕੇਯੂ(ਐਮ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਰਾਜ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਤਹਿਤ [[ਸ਼ਰਦ ਜੋਸ਼ੀ|ਸ਼ਰਦ ਅਨੰਤ ਰਾਓ ਜੋਸ਼ੀ]] ਦੇ ਦਖਲ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=Wlxb0uacnRcC&printsec=frontcover#v=onepage|title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India|last=Omvedt|first=Gail|publisher=[[M. E. Sharpe]]|year=1993|isbn=0-87332-784-5|pages=122}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bentall|first=Jim|last2=Corbridge|first2=Stuart|author-link2=Stuart Corbridge|year=1996|title=Urban-Rural Relations, Demand Politics and the 'New Agrarianism' in Northwest India: The Bharatiya Kisan Union.|journal=[[Transactions of the Institute of British Geographers]]|volume=21|issue=1|pages=30|doi=10.2307/622922|jstor=622922}}</ref> ਇਸਦੀ ਪੁਨਰ ਗਠਨ 17 [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿਕੈਤ|ਮਈ]] 1986 ਵਿਚ [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿਕੈਤ]] ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ]] ਨਾਲ ਪਿਛਲੀ ਸਾਂਝ ਦੇ ਉਲਟ ਪੱਛਮੀ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ]] ਸੀਸੌਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਕਰਕੇ ਇਕ ਗੈਰ-ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=FhStCwAAQBAJ|title=Populism and Power: Farmers' movement in western India, 1980–2014|last=Dhanagare|first=D. N|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-96327-6|location=India|page=130|author-link=D N Dhanagare}}</ref>
 
1980 ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਭਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀ [[ਐਮਰਜੈਂਸੀ (ਭਾਰਤ)|ਐਮਰਜੈਂਸੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਸੰਪੂਰਣ ਕ੍ਰਾਂਤੀ|ਬਿਹਾਰ]] [[ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ|ਅੰਦੋਲਨ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ|ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ]] ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=L_JRM7CCrMUC&pg=PA201|title=New Farmers' Movements in India|last=Brass|first=Tom|date=1995|publisher=[[Frank Cass]]|isbn=0-7146-4609-1|volume=vol 12|pages=95|author-link=Tom Brass}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/1974-is-this-really-as-real/278136|title=1974... Is This Really As Real? {{!}} Outlook India Magazine|last=Reddy|first=Sheela|date=5 September 2011|website=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]|access-date=2020-02-06}}</ref> ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਜਨਵਰੀ - ਫਰਵਰੀ 1988 ਵਿਚ "ਮੇਰਠ ਘੇਰਾਬੰਦੀ" ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤ ਜੋ ਕਿ [[ਮੇਰਠ]] ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ 25 ਦਿਨਾਂ ਲੰਬਾ ਧਰਨਾ ਸੀ (ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=FhStCwAAQBAJ|title=Populism and Power: Farmers' movement in western India, 1980–2014|last=Dhanagare|first=D. N|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-96327-6|location=India|page=125|author-link=D N Dhanagare}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿਕੈਤ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਬੀਕੇਯੂ ਨੇ "ਬੋਟ ਕਲੱਬ ਰੈਲੀ" ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ 800,000 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਨੇ ਉੱਤਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਭਵਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਭਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19790115-kisan-rally-farmers-throng-the-capital-with-festive-gaiety-821763-2014-12-08|title=Kisan Rally: Farmers throng the capital with festive gaiety|last=Louis|first=Arul B.|date=19 December 2014|website=India Today|orig-year=15 January 1979|access-date=2020-02-06}}</ref> ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਬੈਲ ਗੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ [[ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ]] ਤੋਂ ਵਿਜੇ ਚੌਕ ਤੱਕ 3 ਕਿ.ਮੀ. ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/boat-club-is-back-on-map-as-indias-resistance-square/articleshow/65108848.cms|title=Lutyens' Delhi: Boat Club is back on map as India's resistance square {{!}} India News|date=23 July 2018|website=[[The Times of India]]}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਸਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ [[ਗੰਨਾ|ਗੰਨੇ]] ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=FhStCwAAQBAJ|title=Populism and Power: Farmers' movement in western India, 1980–2014|last=Dhanagare|first=D. N|date=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-138-96327-6|location=India|pages=128–129|author-link=D N Dhanagare}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/messiah-for-farmers-who-laid-siege-to-capital/cid/392440|title='Messiah' for farmers who laid siege to capital|last=Chakraborty|first=Tapas|date=16 May 2011|website=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=2020-02-06}}</ref> ਬੀਕੇਯੂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਰਿਆਇਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=L_JRM7CCrMUC&pg=PA201|title=New Farmers' Movements in India|last=Brass|first=Tom|date=1995|publisher=[[Frank Cass]]|isbn=0-7146-4609-1|volume=vol 12|pages=201–203|author-link=Tom Brass}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thewire.in/agriculture/kisan-union-farmers-march-delhi-kisan-kranti-yatra|title=Tikait's Kisan Union to Bring Thousands of Farmers to Delhi in 'Kisan Kranti Yatra'|last=Sharma|first=Raghavi|date=1 October 2018|website=[[The Wire]]}}</ref> ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿਕੈਤ]] ਨੇ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1986 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bhartiya-kisan-union-activists-not-to-contest-lok-sabha-polls/articleshow/29990366.cms?from=mdr|title=Bhartiya Kisan Union activists not to contest Lok Sabha polls|date=2014-02-07|work=[[The Economic Times]]}}</ref>
 
== ਹਵਾਲੇ ==