"ਹਿਮਾਲਿਆ" ਦੇ ਰੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ

ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਧਾਰੀ; +ਹਵਾਲਾ
ਛੋ (TariButtar moved page ਹਿਮਾਲਾ to ਹਿਮਾਲਿਆ: ਹਿੱਜੇ)
(ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਧਾਰੀ; +ਹਵਾਲਾ)
[[ਤਸਵੀਰ:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg|250px|thumb|ਤਿੱਬਤ ਪਾਸੋਕੋਲੋਂ ਵਿਖਦਾ ਮਾਉਂਟਮਾਊਂਟ ਏਵਰੇਸਟ।ਐਵਰੈਸਟ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ]]
 
ਹਿਮਾਲਾ ਇੱਕ [[ਪਹਾੜ]] ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦਵੀਪ ਨੂੰ [[ਮੱਧ ਏਸ਼ਿਆ]] ਅਤੇ [[ਤਿੱਬਤ]] ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਸ਼ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜ ਚੋਟੀਆਂ ਹਿਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ੧੦੦ ਸਰਵੋੱਚ ਸਿਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਅਨੇਕ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰਵੋੱਚ ਸਿਖਰ ਸਾਗਰ ਮੱਥਾ ਜਾਂ ਮਾਉਂਟ ਏਵਰੇਸਟ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹਾਡ ਹਨ ਜੋ ੭੨੦੦ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਛੇ ਦੇਸ਼ੋਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕੋ ਛੂੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਹਨ [[ਨੇਪਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]], [[ਭੁਟਾਨ]], [[ਤਿੱਬਤ]], [[ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]।. ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ - [[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ]], [[ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ]], [[ਬ੍ਰੰਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ]] ਅਤੇ ਯਾਂਗਤੇਜ ਦਰਿਆ। ਹਿਮਾਲਾ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ੧੫ ਹਜਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲੇਸ਼ਿਅਰ ਹਨ ਜੋ ੧੨ ਹਜਾਰ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹੈ। ੭੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਸਿਆਚੀਨ ਗਲੇਸ਼ਿਅਰ ਵਿਸ਼ਚ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭਤੋਂ ਲੰਮਾ ਗਲੇਸ਼ਿਅਰ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਕੋ ਕਈ ਨਾਮੋਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਗਰਮਾਥਾ ਹਿਮਾਲ, ਅੰਨਪੂਰਣਾ, ਗਣੇਏ, ਲਾਂਗਤੰਗ, ਮਾਨਸਲੂ, ਰੋਲਵਾਲਿੰਗ, ਜੁਗਲ, ਗੌਰੀਸ਼ੰਕਰ, ਕੁੰਭੂ, ਧੌਲਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਕੰਚਨਜੰਘਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਵਿੱਚ ਹਰਦੁਆਰ, ਬਦਰੀਨਾਥ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਗੋਮੁਖ, ਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਰਿਸ਼ਿਕੇਸ਼, ਮਾਉਂਟ ਕੈਲਾਸ਼, ਮਨਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਅਮਰਨਾਥ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਹਿਮ ਅਤੇ ਆਲਾ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲ ਕਰ ਬਣਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਬਰਫ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮਾਨਤ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਸਾਰਾ ਆਪੂਰਤੀ ਹਿਮਾਲਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਇਜਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਨਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹਿਮਾਲਾ ਵਲੋਂ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਵਨੌਪਜ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਕਰਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁੰਦਰ ਸੈਰ ਥਾਂ ਇਸਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਰਗ ਕਹਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗੌਰਵ ਵਰਗੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੋਭੂਮੀ ਰਿਹਾ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਰਵਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
'''ਹਿਮਾਲਿਆ''' (ਜਾਂ '''ਹਿਮਾਲਾ''') ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ [[ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ]] ਅਤੇ [[ਤਿੱਬਤ]] ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ੧੦੦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਖਰ, ਸਾਗਰ ਮੱਥਾ ਜਾਂ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਹੈ।
 
ਇਸ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹਾੜ ਹਨ ਜੋ ੭੨੦੦ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਹਨ [[ਨੇਪਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]], [[ਭੂਟਾਨ]], [[ਤਿੱਬਤ]], [[ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]। ਇਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ [[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ|ਸਿੰਧ]], [[ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ|ਗੰਗਾ]], [[ਬ੍ਰੰਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ|ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ]] ਅਤੇ ਯਾਂਗਤੇਜ ਦਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ੧੫ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਨ ਜੋ ੧੨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ੭੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਸਿਆਚੀਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ।
 
ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਮਾਥਾ ਹਿਮਾਲ, ਅੰਨਪੂਰਣਾ, ਗਣੇਏ, ਲਾਂਗਤੰਗ, ਮਾਨਸਲੂ, ਰੋਲਵਾਲਿੰਗ, ਜੁਗਲ, ਗੌਰੀਸ਼ੰਕਰ, ਕੁੰਭੂ, ਧੌਲਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਚੋਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਦੁਆਰ, ਬਦਰੀਨਾਥ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਗੋਮੁਖ, ਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਾਊਂਟ ਕੈਲਾਸ਼, ਮਨਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਅਮਰਨਾਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
 
==ਨਾਮ==
 
ਹਿਮਾਲਿਆ ਜਾਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ''ਹਿਮ'' ਅਤੇ ''ਆਲਾ'' ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ''ਬਰਫ਼ ਦਾ ਘਰ''।
 
==ਅਹਿਮੀਅਤ==
 
[[ਨੇਪਾਲ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਪੂਰਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੀਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਣਬਿਜਲੀ ਵੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="dh">{{cite web | url=http://www.dailyhamdard.com/news/11064-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%97%E0%A8%B0%E0%A8%BE%20%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%B8%E0%A8%B2%20%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A8%A8%20%E0%A8%A6%E0%A9%87%20%E0%A8%9A%E0%A9%B1%E0%A8%95%E0%A8%B0%20%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%9A%20%E0%A8%B9%E0%A8%BF%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%20%E0%A8%A6%E0%A9%87%20%E0%A8%B9%E0%A8%B0%E0%A9%87-%E0%A8%AD%E0%A8%B0%E0%A9%87%20%E0%A8%87%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%95%E0%A9%87%20%E0%A8%B9%E0%A9%8B%20%E0%A8%B0%E0%A8%B9%E0%A9%87%20%E0%A8%A8%E0%A9%87%20%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%A6%E0%A9%82%E0%A8%B6%E0%A8%A8%20%E0%A8%A6%E0%A8%BE%20%E0%A8%B6%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0.aspx | title=ਵਿਆਗਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਇਲਾਕੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ | publisher=[http://www.dailyhamdard.com ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਮਦਰਦ]|date=ਅਗਸਤ ੧੦, ੨੦੧੨|accessdate=ਅਕਤੂਬਰ ੨੭, ੨੦੧੨}}</ref> ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁੰਦਰ ਸੈਰ ਥਾਂ ਇਸਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਰਗ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗੌਰਵ ਵਰਗੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੋਭੂਮੀ ਰਿਹਾ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਰਵਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
 
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
 
[[af:Himalaja]]
6,217

edits