ਮੁੱਖ ਮੀਨੂ ਖੋਲ੍ਹੋ
ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਫੈਲਾਵ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ

ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ( 宋朝 , ਸੋਂਗ ਚਾਓ , Song Dynasty ) ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ , ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਸੰਨ ੯੬੦ ਈਸਵੀ ਤੋ ਸੰਨ ੧੨੭੯ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ । ਇਹ ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਭਰਣ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ । ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ , ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਬੰਧੰਤ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ । ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇਂ ਕਾਗਜ ਦੇ ਨੋਟ ਛਪੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਨੌਸੇਨਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ।[1][2]ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੱਤਾਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰੂਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਜਰੀਏ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ।

ਸੋਂਗ ਰਾਜਕਾਲ ਨੂੰ ਦੋ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਂਟਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉੱਤਰੀ ਸੋਂਗ ( 北宋 , Northern Song ) ਰਾਜਕਾਲ ੯੬੦ - ੧੧੨੭ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ । ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਕਾਬੂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਿਆਨਜਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ( ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਾਈਫੇਂਗ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ ) । ਇਸਦੇ ਕਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦਾ ਕਾਬੂ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਛਿਨਕਰ ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ( ੧੧੧੫–੧੨੩੪ ) ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ । ਸੋਂਗ ਦਰਬਾਰ ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲਿਨਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਈ ( ਜਿਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਝੋਊ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ) । ਇਸ ੧੧੨੭ ਵਲੋਂ ੧੨੭੯ ਤੱਕ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਸੋਂਗ ਕਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ , ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹਾਰਨੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ , ਸੋਂਗ ਸਾਮਰਾਜ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ । ਚੀਨ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਬੂ ਸੀ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਲਈ ਬਾਰੂਦ ਦਾ ਖੋਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ੧੨੩੪ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਜਮਾਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੋਂਗ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਭਿੜ ਗਿਆ । ਮੋਂਗਕੇ ਖ਼ਾਨ ( ਮੰਗੋਲਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਖਾਗਾਨ , ਯਾਨੀ ਸਭਤੋਂ ਬੜਾ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ) ਸੋਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਲੋਂ ਲੜਦਾ ਤਾਂ ਰਿਹਾ ਲੇਕਿਨ ੧੨੫੯ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ । ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁਬਲਈ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ੧੨੭੯ ਵਿੱਚ ਸੋਂਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ । ਉਸਨੇ ੧੨੭੧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ - ਤੁਸੀ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸਲਈ ਉਸਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ , ਜਿਨੂੰ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ੧੨੭੧ ਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । [3]

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਜਨਗਣਨਾਵਾਂਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਂਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਲੱਗਭੱਗ ੫ ਕਰੋਡ਼ ਸੀ , ਜੋ ਉਹੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਜਮਾਨੋਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ । ਲੇਕਿਨ ਸੋਂਗ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਕਿ ਫਸਲ ਫੈਲਣ ਵਲੋਂ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੱਕ ਇਹ ਵਧਕੇ ੨੦ ਕਰੋਡ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ । ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਖੁੱਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵੀ ਪਨਪੀ । ਕੰਫਿਊਸ਼ਿਆਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੋਨਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋਸੋਧੋ

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. The great wall at sea: China's Navy enters the twenty-first century, Bernard D. Cole, Naval Institute Press, 2001, ISBN 978-1-55750-239-1, ... The high point of naval developments in imperial China was probably during the Song Dynasty ...
  2. History of humanity, Sigfried J. de Laet, UNESCO, 2000, ISBN 978-92-3-102813-7, ... From 1100 onwards, the Song Dynasty started to exploit the explosive potential of gunpowder in the wars with the Jurchen of the Jin ...
  3. Gold: A Cultural Encyclopedia, Shannon L. Venable, ABC-CLIO, 2011, ISBN 978-0-313-38430-1, ... In 1271, Kublai Khan completed the consolidation of his vast empire by conquering the remaining Chinese kingdom of the Southern Song Dynasty and establishing himself as head of the Yüan Dynasty, founding a capital in what is now Beijing ...