ਮੁੱਖ ਮੀਨੂ ਖੋਲ੍ਹੋ

ਬੁਦਾਪੈਸਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਚਾਰਨ: /ˈbdəpɛst/, /ˈbdəpɛʃt/ ਜਾਂ /ˈbʊdəpɛst/; ਹੰਗਰੀਆਈ ਉਚਾਰਨ: [ˈbudɒpɛʃt] ( ਸੁਣੋ)) ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ,[1] ਮੱਧ-ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਵਪਾਰਕ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ,[2] ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[3] 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 17.4 ਲੱਖ ਹੈ,[4] ਜੋ 1989 ਦੇ ਅੰਕੜੇ 21 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘਟ ਗਈ ਹੈ;[5] ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਪਨਗਰਵਾਦ ਹੈ।[6] ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ 33 ਲੱਖ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।[7][8] ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 525 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ।[9] ਬੁਦਾਪੈਸਤ 17 ਨਵੰਬਰ 1873 ਵਿੱਚ ਦਨੂਬ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉਤਲੇ ਬੁਦਾ ਅਤੇ ਓਬੁਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤਲੇ ਪੈਸਤ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ।[9][10]

ਬੁਦਾਪੈਸਤ
Budapest
ਸਿਖਰ, ਖੱਬਿਓਂ ਸੱਜੇ: ਸੰਸਦ ਇਮਾਰਤ ਦਨੂਬ ਦਰਿਆ ਸਮੇਤ, ਲੜੀ ਪੁਲ, ਸੰਸਦ ਇਮਾਰਤ, ਸੰਤ ਸਟੀਫ਼ਨ ਗਿਰਜਾ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ, ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਚੌਂਕ, ਖ਼ਲਾਸੀ ਬੁੱਤ

ਝੰਡਾ

Coat of arms
ਉਪਨਾਮ: ਯੂਰਪ ਦਾ ਦਿਲ, ਦਨੂਬ ਦਾ ਮੋਤੀ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਤੱਤੇ ਸੋਮਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਗੁਣਕ: 47°28′19″N 19°03′01″E / 47.47194°N 19.05028°E / 47.47194; 19.05028
ਦੇਸ਼  ਹੰਗਰੀ
ਖੇਤਰ ਕੇਂਦਰੀ ਹੰਗਰੀ
ਉਪਖੇਤਰ ਬੁਦਾਪੈਸਤੀ
ਬੁਦਾ, ਪੈਸਤ ਅਤੇ ਓਬੂਦਾ ਦਾ ਏਕੀਕਰਨ 17 ਨਵੰਬਰ 1873
ਨਗਰ
ਅਬਾਦੀ (2011)
 - ਸ਼ਹਿਰ 17,41,041
 - ਦਰਜਾ ਪਹਿਲਾ
 - ਸ਼ਹਿਰੀ 25,51,247
 - ਮੁੱਖ-ਨਗਰ 32,84,110
ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ ਬੁਦਾਪੈਸਤੀ
ਸਮਾਂ ਜੋਨ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀ ਸਮਾਂ (UTC+1)
 - ਗਰਮ-ਰੁੱਤ (ਡੀ0ਐੱਸ0ਟੀ) ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀ ਗਰਮ-ਰੁੱਤੀ ਸਮਾਂ (UTC+2)
ਡਾਕ ਕੋਡ 1011–1239
ISO 3166 ਕੋਡ HU-BU
ਵੈੱਬਸਾਈਟ budapest.hu

ਇਤਿਹਾਸਸੋਧੋ

ਮੁੱਢਲਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੈੱਲਟਸ ਨੇ 1 ਈ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।[11] before 1 AD. It was later occupied by the Romans. The Roman settlement – Aquincum – became the main city of Pannonia Inferior in 106 AD.[11] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੋਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਰੋਮਨ ਬੰਦੋਬਸਤ - ਐਕਿਨਕੁਮ - 106 ਈ. ਵਿਚ ਪੈਨੋਨੀਆ ਇਨਫੀਰੀਅਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ।ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇਕ ਸੈਨਿਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਉੱਭਰ ਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇਹ ਖੇਤਰ ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਬੁਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।[12] ਰੋਮਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ, ਐਂਫੀਥਿਟਰਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਫਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਬਣਾਏ ਸਨ। [13] ਰੋਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਕੁਨਿਕਮ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਰੋਮਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਬੋਤਮ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਖੁੱਲੇ ਭਾਗ ਸਨ।[14]

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. Bachmann, Helena (18 March 2002). "Beauty and the Feast". Time. Retrieved 2008-05-22. 
  2. "Budapest". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc.. 2008. http://www.britannica.com/eb/article-9106098/Budapest. Retrieved on 30 ਜਨਵਰੀ 2008. 
  3. Tuna Tasan-Kok: Budapest, Istanbul and Warsaw: Institutional and spatial change, p.41
  4. "2011 Hungarian Census" (PDF). Hungary Central Statistical Office. 27 March 2012. Retrieved 2012-03-27. 
  5. "Interactive population pyramids of Budapest (1980-2010)". Hungary Central Statistical Office. Retrieved 2011-05-10. 
  6. "Dövényi Zoltán-Kovács Zoltán: A szuburbanizáció térbeni-társadalmi jellemzői Budapest környékén (Spatial and societal parameters of the suburbanization in Budapest)" (PDF). Földrajzi Értesítő (Geographical Report). Retrieved 2011-08-29. 
  7. History of the Budapest Commuter Association (English))
  8. Settlements of the Budapest Commuter Area (Hungarian)
  9. 9.0 9.1 Török, András. "Budapest". Encarta. http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572648/Budapest.html. Retrieved on 6 ਅਪਰੈਲ 2008. 
  10. Molnar, A Concise History of Hungary, Chronology pp. 15.
  11. 11.0 11.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Aqua
  12. "Association of professional tour guides". Lovely Budapest. Retrieved 21 May 2013. 
  13. Sugar, Peter F. (1990). "Hungary before the Hungarian Conquest". A History of Hungary. Indiana University Press. p. 5. ISBN 978-0-253-20867-5. Retrieved 3 June 2008. 
  14. "Aquincum – Aquincum Múzeum". Aquincum.hu.