ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਲੋਪਸੀਆ ਜਾਂ ਗੰਜਾਪਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।[1] ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[2] ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।[3] ਜਲੂਣ ਜਾਂ ਦਾਗ਼ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਝੜਨ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[4]

ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਮੇਲ-ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਫੀਮੇਲ-ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਅਲੋਪਸੀਆ ਅਰੇਟਾ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੇਲੋਜਨ ਇਨਫਲੂਵੀਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ-ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਮਰਦ ਹਾਰਮੋਨਸ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਮਾਦਾ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਐਲੋਪਸੀਆ ਆਇਰਿਟੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਵੈ- ਇਮੂਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੇਲੋਜਨ ਐਫਲੁਵਿਅਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੈਲੋਜਨ ਐਫਲੁਵਿਅਮ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ।[2]

ਜਲੂਣ ਜਾਂ ਦਾਗ-ਧੱਬੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਘੱਟ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿਚਣਾ, ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਐੱਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼, ਹਾਈਪੋਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸਮੇਤ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[2][4] ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕਿ ਦਾਗ- ਧੱਬੇ ਜਾਂ ਸੋਜਸ਼ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਲੂਪਸ ਏਰੀਥੀਮੇਟਸ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ, ਅਤੇ ਸਾਰਕੋਇਡੋਸਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੈਟਰਨ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।[2] ਜਿਹੜੀਆਂ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਮਾਈਨੋਕਸਿਡਿਲ (ਜਾਂ ਫਾਈਨਸਟਰਾਈਡ) ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਰਜਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[5][6] ਐਲੋਪਸੀਆ ਅਰੇਟਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਟੀਰੌਇਡ ਟੀਕੇ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਵਾਲ ਝੜਨਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਅੋਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ 2% ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਐਲੋਪਸੀਆ ਅਰੇਟਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀਸੋਧੋ

ਗੰਜੇ ਹੋਣਾ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਘਾਟ ਹੈ, ਅਤੇ "ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋਣਾ" ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਗੰਜੇਪਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਪੈਟਰਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਐਂਡਰੋਜਨਿਕ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਐਲੋਪਸੀਆ ਐਂਡਰੋਗੇਨੇਟਿਕਾ, ਜਾਂ ਐਲੋਪਸੀਆ ਸੇਬੋਰੇਹੀਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ][ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2013)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ</span> ]

ਹਾਈਪੋਟ੍ਰਾਈਕੋਸਿਸਸੋਧੋ

ਹਾਈਪੋਟ੍ਰਾਈਕੋਸਿਸ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਲ ਪੈਟਰਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਕਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ. ਇਹ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਲਸ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟਰਮੀਨਲ ਵਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ, ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਨਵੇਂ ਵਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਭੁਰਭੁਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਗੰਜਾਪਨ ਉਦੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ 25 ਸਾਲ ਜਾਂ 25 ਸਾਲ ਤੋ ਵੱਧ।[7]

ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣਸੋਧੋ

 
ਅੱਧ-ਫਰੰਟਲ ਗੰਜੇਪਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਸ: ਆਂਡਰੇ ਅਗਾਸੀ

ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਕੂਲਰ ਪੈਟਰਨ, ਡੈਂਡਰਫ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਜਖਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਲੋਪਸੀਆ ਅਰੇਟਾ (ਹਲਕੇ - ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਆਈਬ੍ਰੋ, ਸਿਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰ ਪੈਟਰਨ ਗੰਜਾਪਨ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਰਦ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਣ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਹੋਣਾ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ ਅਤੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੀਮੇਲ ਰਤ-ਪੈਟਰਨ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਗਲੇ ਅਤੇ ਪੈਰੀਟਲ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ 100,000 ਤੋਂ 150,000 ਵਾਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁੰਮੀਆਂ ਸਟ੍ਰੈਂਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਤਨ 100 ਹੈ।[8] ਸਧਾਰਨ ਖੰਡ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰੇਟ 'ਤੇ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਜੋ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਵੇਖਣਗੇ ਉਹ ਬੁਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਬੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸ਼ੈਂਪੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਟਾਈਲਿੰਗ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਜਾਂ ਪਤਲਾ ਤਾਜ। [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2015)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ</span> ]

ਚਮੜੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਸੋਧੋ

ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਦਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਪਿਠ ਅਤੇ ਅੰਗ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੁਹਾਸੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੁਹਾਸੇ, ਉਸੇ ਹੀ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੋਏਸਟੋਸਟੀਰੋਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।[9] ਸੇਬੋਰੇਹੀਕ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੇਬੂਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀ ਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ (ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਕ੍ਰੈਡਲ ਕੈਪ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ), ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ਕ ਖੋਪੜੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਸੋਧੋ

ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਪਤਲੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਗੰਜਾ ਹੋਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿੱਖ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਚੀ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਖਾ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਗਏ।[10]

ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋਣਾ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੋਰਤਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਕਸਰ ਅੋਰਤ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਿਰ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਜੇਪਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਅਸਹਿਜ ਹਨ। ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋਣਾ ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਲ ਅਕਸਰ ਦੇਪਤਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ 'ਤੇ ਹੈ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਲੋਕ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਆਮ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ ਵੱਧ ਉਹ ਹਨ, ਉਮਰ ਦੇ ਘੱਟ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਖਾਈ। ਗੰਜੇਪਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।[11]

ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਵੈ-ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਕਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪਿਛਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ (ਅਲੈਸੀਥੈਮੀਆ) ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।[12]

ਕਾਰਨਸੋਧੋ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:

ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨਸੋਧੋ

ਮਰਦ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰਮੋਨ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੇਸਟੀਰੋਨ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[2] ਮਾਦਾ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।

ਲਾਗਸੋਧੋ

  • ਸੈਲੂਲਾਈਟਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ
  • ਫੰਗਲ ਸੰਕਰਮਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਨੇਆ ਕੈਪੀਟਿਸ
  • ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿਫਿਲਿਸ[13]
  • ਡੈਮੋਡੇਕਸ ਫਾਲਿਕੁਲੋਰਮ, ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਪੈਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੇਬੇਸੀਅਸ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਸੀਬੂ 'ਤੇ ਫੀਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਲੇਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੈਮੋਡੈਕਸ ਫੋਲੀਕਿਊਲਰਮ ਹਰ ਖੋਪੜੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਵਾਲੀ ਖੱਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨਸ਼ੇਸੋਧੋ

  • ਅਸਥਾਈ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[14] ਜੋ ਵੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੋਧਕ ਗੋਲੀ, ਹਾਰਮੋਨ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਥੈਰੇਪੀ, ਸਟੀਰੌਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਮੁਹਾਂਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[15]
  • ਮਾਈਕੋਟਿਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਇਲਾਜ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।[16]
  • ਦਵਾਈਆਂ (ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਐਨਾਬੋਲਿਕ ਸਟੀਰੌਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ[17][18])

ਸਦਮਾਸੋਧੋ

  • ਟ੍ਰੈੱਕਸ਼ਨ ਐਲੋਪਸੀਆ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਟੌਨੀ ਜਾਂ ਕੋਰਨੋਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਬੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀ ਰਗੜਨ ਨਾਲ ਵਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਖ਼ਤ ਕੇਸਿੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਣਾਅ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟੇਗੀ।
  • ਫ੍ਰਿਕਸ਼ਨਲ ਐਲੋਪਸੀਆ ਐਲਰਜੀਆ ਵਾਲਾਂ ਜਾਂ ਫੋਕਲਿਕਾਂ ਦੇ ਰਗੜਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਦਨਾਮ ਬਦਬੂਦਾਰ ਨਾਲ ਜੁਰਾਬਾਂ ਤੋਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਿੱਟੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਜੁਰਾਬਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਵਾਲ ਅਕਸਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਵੱਧਦੇ।
  • ਟ੍ਰਾਈਕੋਟਿਲੋਮਾਨਿਆ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਬਰੀ ਖਿੱਚਣ ਅਤੇ ਝੁਕਣ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੱਟਣ ਨਾਲ, ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
  • ਸਦਮੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਣੇਪੇ, ਵੱਡੀ ਸਰਜਰੀ, ਜ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੇਲੋਜਨ ਐਂਫਲੁਵਿਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,[19] ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਤਲਾਪਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ - ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਿਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਇਲਾਜ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 90% ਵਾਲ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[20]
  • ਖੋਪੜੀ ਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਕੈਂਸਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਰੱਟੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਗੰਜਾਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. "Hair loss". NHS Choices. Archived from the original on 27 September 2013. Retrieved 22 September 2013. 
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Vary JC, Jr (November 2015). "Selected Disorders of Skin Appendages--Acne, Alopecia, Hyperhidrosis.". The Medical Clinics of North America. 99 (6): 1195–211. PMID 26476248. doi:10.1016/j.mcna.2015.07.003. 
  3. "Hair loss". DermNet. Archived from the original on 2016. Retrieved 2016-08-03. 
  4. 4.0 4.1 Nalluri, R; Harries, M (February 2016). "Alopecia in general medicine.". Clinical Medicine. 16 (1): 74–8. PMC 4954340 . PMID 26833522. doi:10.7861/clinmedicine.16-1-74. 
  5. McElwee, K. J.; Shapiro, J. S. (2012). "Promising therapies for treating and/or preventing androgenic alopecia". Skin Therapy Letter. 17 (6): 1–4. PMID 22735503. Archived from the original on 2015-12-12. 
  6. Leavitt, M. (2008). "Understanding and Management of Female Pattern Alopecia". Facial Plastic Surgery. 24 (4): 414–427. PMID 19034818. doi:10.1055/s-0028-1102905. 
  7. Dawber, Rodney P. R.; Van Neste, Dominique (2004). Hair and scalp disorders: common presenting signs, differential diagnosis and treatment (2nd ed.). Informa Health Care. pp. 53–54. ISBN 978-1-84184-193-9. 
  8. Alaiti, Samer. "Hair growth". eMedicine. Archived from the original on January 21, 2015. 
  9. Bergler-Czop, B; Brzezińska-Wcisło, L (2004). "Hormonal factors in etiology of common acne". Polski Merkuriusz Lekarski: Organ Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. 16 (95): 490–2. PMID 15518435. 
  10. ‘The psychology of appearance: Why health psychologists should "do looks"’, Nichola Rumsey, September 2008: "Research in the Faculty of Health and Applied Sciences - UWE Bristol: Faculty of Health and Applied Sciences" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2012-03-30. Retrieved 2013-09-21. 
  11. "Androgenetic alopecia: stress of discovery". Psychol Rep. 98 (1): 226–8. 2006. PMID 16673981. doi:10.2466/PR0.98.1.226-228. 
  12. Poot F (2004). "[Psychological consequences of chronic hair diseases]". Revue Médicale de Bruxelles. 25 (4): A286–8. PMID 15516058. 
  13. "Infectious hair disease – syphilis". Keratin.com. Retrieved 2011-11-17. 
  14. "Drug-Induced Hair Loss". Archived from the original on 2013-08-24. 
  15. ‘Drug Induced Hair Loss’, American Hair Loss Association: "American Hair Loss Association - Drug Induced Hair Loss". Archived from the original on 2013-09-21. Retrieved 2013-09-21. 
  16. "Alopecia associated with fluconazole therapy". Ann Intern Med. 123 (5): 354–7. 1995. PMID 7625624. doi:10.7326/0003-4819-123-5-199509010-00006. 
  17. "Alopecia: Causes". Better Medicine. Archived from the original on 23 March 2012. Retrieved 28 March 2012. 
  18. "Drug-Induced Hair Loss". Archived from the original on 2013-07-26. 
  19. "Hair loss: is there a relationship with hair care practices in Nigeria?". Int J Dermatol. 44 (Suppl 1): 13–7. October 2005. PMID 16187950. doi:10.1111/j.1365-4632.2005.02801.x. 
  20. "Anagen Effluvium". Archived from the original on 2010-06-16. Retrieved 2010-06-29.