ਮੁੱਖ ਮੀਨੂ ਖੋਲ੍ਹੋ

ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ

ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ

ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1] ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬੁਰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਂਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਭਰਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਬੱਗਾ, ਰੂਪ ਚੰਦ, ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਗੋਦਾਂ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਬੱਗਾ, ਰੂਪ ਚੰਦ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਲਲਤੋਂ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹਨ।

ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ
ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ is located in Punjab
ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤੀ
30°50′14″N 75°46′33″E / 30.837347°N 75.775934°E / 30.837347; 75.775934
ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ
ਰਾਜਪੰਜਾਬ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਲੁਧਿਆਣਾ
ਬਲਾਕਲੁਧਿਆਣਾ-1
 • ਘਣਤਾ/ਕਿ.ਮੀ. (/ਵਰਗ ਮੀਲ)
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
 • ਸਰਕਾਰੀਪੰਜਾਬੀ
ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ (UTC+5:30)
ਨੇੜੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰਲੁਧਿਆਣਾ

ਪਿੰਡ ਬਾਰੇਸੋਧੋ

ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਡੇਰੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਗਾਰਾ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲੲੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਕੲੀ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਰੂਹ ਨਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋੲੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਟਿੱਬੇ ਹੀ ਟਿੱਬੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਮਸ਼ਕਾਂ ਵੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰੇ ਟਿੱਬੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਖਪ ਗਏ। ਹੁਣ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਪੱਧਰ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਭਗਵੰਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ, ਪੁਲੀਸ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਉਦਯੋਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਸੋਧੋ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਜੰਝ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਬੋਲੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਿਆ ਹੋਇਆਂ ਜੰਝ ਛੁਡਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ੳੁੱਘੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੀ.ਡੀ. ਮਹਿੰਦਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ੳੁੱਘੇ ਅਦਾਕਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਮੁਢਲੀ ਪਡ਼੍ਹਾੲੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਲਲਤੋਂ ਨੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਕਲਮਖੁਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੌਰਥ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੌਰਥ ਵਰਗੇ ਚੰਗੇ ਗੀਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਨੰਜੀ ਦੀ ਛਪਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਮੂੰਹ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜੋੜਨੀਆਂ ਪੜ੍ਹਿਆਂ-ਲਿਖਿਆਂ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ੳੁਹ ਅਨਪਡ਼੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ 13 ਨਾਵਲ ਅਤੇ 9 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਏ ਹਨ। ਉਜਾਗਰ ਲਲਤੋਂ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਨਾਵਲ ਤੇ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾੲੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਦੀਪ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ‘ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬੋਲ’ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਕਲਮਖੁਦ ਨੇ ਵੀ ‘ਨਜ਼ਮ ਜੋ ਹਾਲੇ ਲਿਖਣੀ ਹੈ’ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਇਆ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਕਰਮਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ ਬਾਲ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ‘ਛੱਡ ਕੇ ਸਕੂਲ ਮੈਨੂੰ ਆ’ ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਲੲੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਭਜਨ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਮੋਹਣੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਤਵੇ ਮੋਗੇ ਦੀ ਰੀਗਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਮਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ, ਸਰਬਣ ਸਿੰਘ ਨੌਰਥ ਅਤੇ ਜੱਗਾ ਲਲਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਜ਼ੋਰ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ