ਬਾਇਜ਼ਾ ਬਾਈ (ਬਜ਼ਾ ਬਾਈ, ਬਾਈਜ਼ਾ ਬਾਈ, ਬਾਈਜ਼ਾ ਬੀ); ਦਾ ਜਨਮ 1784 ਵਿੱਚ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ; ਮੌਤ 1863 ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੀਅਰ) ਇੱਕ ਸਚਿੰਦਿਆ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਲਤ ਰਾਓ ਸਕਿੰਦਿਆ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਕਇੰਦਿਆ ਰਾਜ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਜੰਕੋਜੀ ਰਾਵ ਸਕਇੰਦਿਆ II ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਾਇਜ਼ਾ ਬਾਈ
ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ

Bajibai of Gwalior, watercolour on ivory, c. 1857.png
ਬਾਇਜਾ ਬਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਚਿੱਤਰ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ, ਅੰ. 1857.[1]
Flag of the Maratha Empire.svg ਮਰਾਠਾ Gwalior ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ
ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1798 — 1833
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੌਲਤ ਰਾਓ ਸਕਿੰਦਿਆ
ਪਿਤਾ ਸਖਾਰਾਮ ਘਾਟਗੇ, ਕਾਗਲ ਦਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ
ਮਾਂ ਸੁੰਦਰਬਾਈ
ਜਨਮ 1784
ਕਾਗਲ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਮੌਤ 1863
ਗਵਾਲੀਅਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ

ਜੀਵਨਸੋਧੋ

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਸੋਧੋ

ਬਾਇਜ਼ਾ ਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਗਲ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 1784 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੁੰਦਰਬਾਈ ਅਤੇ ਸੱਖਾਰਮ ਘਾਟ (1750-1809), ਕਾਗਲ ਦੇ ਦੇਸ਼ਮੁਖ, ਕੋਲਾਹਪੁਰ ਦੇ ਭੌਂਸਲੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।[2] ਫਰਵਰੀ 1798 ਵਿੱਚ ਪੂਨਾ ਵਿੱਚ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੌਲਤ ਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।[3][2] ਬਾਇਜ਼ਾ ਬਾਈ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਰਾਓ ਦੇ ਕਈ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।[2]

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. "Nana Sahib, Rani of Jhansi, Koer Singh and Baji Bai of Gwalior, 1857, National Army Museum, London". collection.nam.ac.uk (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 17 October 2017. 
  2. 2.0 2.1 2.2 Struth 2001.
  3. Goel 2015.

ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀਸੋਧੋ

ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਜਰਨਲਸੋਧੋ

ਅਖ਼ਬਾਰਸੋਧੋ