ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ

ਦਿੱਲੀ ਦਾ 10ਵਾਂ ਸੁਲਤਾਨ

ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ (1269 – 1 ਫਰਵਰੀ 1290, ਰਾਜ 1287–1290) ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੁਲਤਾਨ ਬੁਘਰਾ ਖਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਸ ਉਦ-ਦੀਨ ਬਲਬਨ (1266-1287) ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ।

ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ
ਸੁਲਤਾਨ
10ਵਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ
ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ1287 – 1 ਫਰਵਰੀ 1290
ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰੀਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਬਲਬਨ
ਵਾਰਸਸ਼ਮਸੁਦੀਨ ਕਯੂਮਰਸ
ਜਨਮ1269
ਮੌਤ1 ਫਰਵਰੀ 1290 (ਉਮਰ 20–21)
ਦਿੱਲੀ
ਔਲਾਦਸ਼ਮਸੁਦੀਨ ਕਯੂਮਰਸ
ਰਾਜਵੰਸ਼ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ
ਪਿਤਾਨਸੀਰੂਦੀਨ ਬੁਗਾਰਾ ਖ਼ਾਨ
ਧਰਮਇਸਲਾਮ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜਸੋਧੋ

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ 1286 ਵਿੱਚ, ਗਿਆਸ ਉਦ-ਦੀਨ ਬਲਬਨ ਸਦਮੇ ਦੀ ਅਣਜਾਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬੁਗਾਰਾ ਖਾਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਖਤ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਖਿਸਕ ਗਿਆ। ਆਖਰਕਾਰ, ਬਲਬਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ 'ਕੇ ਖੁਸਰੋ' ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਬਲਬਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਤਵਾਲ ਫਖਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੁਗਰਾ ਖਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ 17 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ [1]

ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਾਲਸੋਧੋ

ਸੁਲਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ, ਸੁਲਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਿਸਾਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤਰੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸਦੇ ਰੋਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੇ ਵੱਲ ਭੱਜਿਆ। ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਪਰਤਣ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝਿਜਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਲਜੀ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਮਾਂਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕਤਲ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। [2] [3]

 
ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸਿੱਕਾ

ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 1290 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਲਜੀ ਰਈਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਿਆਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਯੂਮਰਸ ਦੀ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖਲਜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਸੀ। [4]

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕਸੋਧੋ

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. V.D. Mahajan (2007). History of medieval India (10th ed.). New Delhi: S Chand. pp. 121, 122. ISBN 8121903645. 
  2. V.D. Mahajan (2007). History of medieval India (10th ed.). New Delhi: S Chand. pp. 121, 122. ISBN 8121903645. 
  3. Antonova, K.A.; Bongard-Levin, G.; Kotovsky, G. (1979). A History of India Volume 1. Moscow, USSR: Progress Publishers. p. 204. 
  4. Sen, Sailendra (2013). A Textbook of Medieval Indian History. Primus Books. p. 80. ISBN 978-9-38060-734-4.