ਮੁੱਖ ਮੀਨੂ ਖੋਲ੍ਹੋ

ਵਿੰਸੇਂਟ ਵਿਲੇਮ ਵੈਨ ਗੋ (ਡਚ: Vincent Willem van Gogh, 30 ਮਾਰਚ 1853 – 29 ਜੁਲਾਈ 1890) ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ। ਜੀਵਨਭਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਨ ਤੱਕ ਕੱਟ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕਰ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ।

ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ
A mid to late 30s man gazing to the left with a green coat, gray tie and wearing a straw hat
ਜਨਮਵਿੰਸੇਂਟ ਵਿੱਲੇਮ ਵੈਨ ਗਾਗ
30 ਮਾਰਚ 1853
ਜ਼ੁਂਦੇਰਟ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ
ਮੌਤ29 ਜੁਲਾਈ 1890(1890-07-29) (ਉਮਰ 37)
ਫਰਾਂਸ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਡਚ
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਡਰਾਇੰਗ
ਤਾਰਿਆਂ ਭਰੀ ਰਾਤ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਆਰਲੇਸ ਵਿੱਚ ਬੈੱਡਰੂਮ, ਡਾ. ਗਾਚੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, ਗਮ
ਲਹਿਰਉੱਤਰ-ਪਰਭਾਵਵਾਦ
ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਦਾ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ

ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨਸੋਧੋ

ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ, 1853 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ੲਿੱਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋੲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਚ-ਮੱਧ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। 6 ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦਾ ਪਿਤਾ ਥਿਉਡਰਸ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ। ਮਾਂ ਐਨਾ ਕਾਰਲੈਨਾ ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲਡ਼ਕਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡਰਾੲਿੰਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੲੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਸਾਲ ਸਿਖਲਾੲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ੲਿੱਥੋਂ ਉਹ ਲੰਦਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਕਾਨਵੀਸ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ੲਿਹ ਉਸ ਲੲੀ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਜੀਵਨਸੋਧੋ

1880 ਵਿੱਚ 27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ। ੲਿੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਜਿਹਡ਼ੇ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਐਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ੲਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1883 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਊਨਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ੲਿਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ੲਿਸ ਮੌਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਦਾ ਕੋੲੀ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਥਿਊ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਪੈਸਿਆਂ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਸੀ। ੲਿਥੇ ਗੁਆਂਢ ਵਸਦੀ ਮਾਰਗੇਟ ਬੈਗਮੇਨ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕੁਡ਼ੀ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆੲੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ। ੲਿਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਚਡ਼੍ਹਿਆ।

ੲਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਚਿੱਤਰ ' ਦ ਪੋਟੈਟੋ ੲੀਟਰਸ' (ਆਲੂ ਖਾ ਰਹੇ ਲੋਕ)

 
ਆਲੂ ਖਾ ਰਹੇ ਲੋਕ

ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਥੋਡ਼੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੋੲੀ ਤਾਂ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਲਾ-ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਹਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੁਮਾੲਿਸ਼ ਲਗਾੲੀ। ਨਿਊਨਨ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਕੋੲੀ 200 ਤੇਲ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾੲੇ। ੲਿਹ ਚਿੱਤਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ। ੲਿਸ ਕਾਰਨ ੲਿਹ ਵਿਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਨਿਊਨਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਲੲੀ ਚੰਗਾ ਤਜਰਬਾ ਰਿਹਾ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ੲੇਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਮੋਨਾਰਟ, ਬਰਨਾਰਡ, ਪਾਲ ਗਾਉਗਨ ਅਤੇ ਪੋਸੈਰੋ ਆਦਿ ਉਸਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋੲੇ। ਪਾਲ ਗਾਉਗਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋੲਿਆ, ੲਿਸ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੲੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣਾੲੀਆਂ। ੲਿਥੇ ਹੀ ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਰੁਸ਼ਨਾਉਂਦੀਆੱ ਰਾਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋੲੀਆਂ। ਦੋ ਸਾਲ ਪੈਰਿਸ ਰਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਆਰਲਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ੲਿਥੇ ਉਸਨੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੂਰਜ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈਂਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਆਦਿ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿੱਤਰ ਰਚੇ। ੲਿਥੇ ਉਸਨੇ 'ਪੀਲਾ ਘਰ', 'ਸੌਣ ਕਮਰਾ', 'ਸੂਰਜਮੁਖੀੲੇ ਦੇ ਫੁੱਲ', 'ਬਾਦਾਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਖਿਡ਼ੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ' ਅਤੇ 'ਕਾਫ਼ੀ ਹਾਊਸ' ਆਦਿ ਕੀਮਤੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਚਿੱਤਰ ਸਿਆਹ ਅਤੇ ਬੇਰੰਗ ਹਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗੲੀ ਹੈ।

ਗੈਲਰੀਸੋਧੋ

ਅੰਤਿਮ ਸਾਲਸੋਧੋ

1889 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗੀ ੲਿਲਾਜ ਲੲੀ ਸੈਂਟ ਪਾਲ ੲਿਜਾੲੀਲਮ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ੲਿੱਥੇ ਹੀ ੲਿਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕ੍ਰਿਤ 'ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਰਾਤ' ਬਣਾਈ। ੲਿਹ ਪੇਂਟਿੰਗ 'ੲਿੰਪਾਸਤੋ' ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ੲਿਸ ਤੋਂ ੲਿਲਾਵਾ 'ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਰੁੱਖ' ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੲੀ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਸਦਾ ੲਿਲਾਜ ੲਿੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਕੋੲੀ ਪਾਗਲ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾ ਦੀ ਚੋਣ ਉਸਦੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰ 27 ਜੁਲਾੲੀ, 1890 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ੲਿੱਕ ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਖਲੋ ਕੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲੲੀ। ਆਖ਼ਰ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।

ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦਸੋਧੋ

ਥਿਊ ਦੀ ਵਿਧਵਾ 'ਜੋ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ' ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦੇ ਸਭ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਰਲਸ ਤੋਂ ਹਾਲੈਂਡ ਲੈ ਕੇ ਆੲੀ ਅਤੇ ਓਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪੲੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦੀ ਅਜ਼ੀਮ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗੲੀ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨਤਮ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਅਖੀਰ ਉਸਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਕੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2100 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 860 ਤੇਲ-ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ 1,300 ਤੋਂ ਵਧ ਪਾਣੀ-ਚਿੱਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 1990 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ੲਿੱਕ ਬੋਲੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ 'ਡਾ: ਗਾਚੇਟ ਦ ਪੋਰਟਰੇਟ' ਦਾ 82.5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁੱਲ ਪਿਆ।