ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ (ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ ਟੋਕਸ) (ਜਨਮ 6 ਮਈ 1962) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੈਰਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੈਰਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ 1986 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1984 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[1]

ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਸੋਧੋ

6 ਮਈ 1964 ਨੂੰ ਮੁਨੀਰਕਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਖਜਾਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰੋਜਨੀ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਗਏ।

ਕਰੀਅਰਸੋਧੋ

ਉਸਨੇ 1981-82 ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਪੰਜ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਛੇ ਫੁੱਟਰ ਖਜਾਨਾ ਨੇ 1982 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕੁਆਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਗੋਲਡ, ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇਕ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਗੋਲਡ, ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਰਾਹ ਪਾਇਆ।

1987 ਵਿਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਹੋਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕੁਆਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ, ਬਲਕਿ 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿਚ 55.21 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1984 ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ 55.34 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿਖੇ. ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ 1988 ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਵਿਵਾਦਿਤ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਡਲਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਢੋਅ ਢੁਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਂਬੇ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਏਸ ਤੈਰਾਕ, ਮਾਸਟਰ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਅਤੇ 1984 ਦਾ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡੀ, ਖਜਾਨ ਨੇ 1986 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 200 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਿਚ ਸਿਲਵਰ ਗੋਲ ਕੀਤਾ। 1951 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਡ ਵਿਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।[2] ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਤਗਮਾ 24 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਵਿਰਵਾਲ ਖੱਡੇ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।[3]

ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਗੇਮਜ਼ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1984 ਵਿਚ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ 1989 ਵਿਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਚ 2004 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਚ 1988 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੈਰਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਲਿਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 100 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਜਿੱਤੀ।

ਖਜਾਨ ਨੇ ਸਾਲ 1982 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿਖੇ 12 ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ, 1982 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 9 ਵੀਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ, 1984 ਵਿਚ ਸੋਲ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੈਰਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਮਾਸਕੋ ਵਿਖੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖੇਡ, 1984 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕੋਚ ਏਰਿਕ ਅਰਨੋਲਡ ਦੇ ਕੋਚ, ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1988 ਵਿਚ ਸਿਓਲ ਵਿਚ ਹੋਏ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਡ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ (ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ.) ਦੇ ਨਾਲ ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ. ਹੈ।

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀਸੋਧੋ

ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ.) ਕੈਂਪਸ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ “ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ ਤੈਰਾਕੀ ਅਕੈਡਮੀ” ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।[4]

2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਡ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 61 ਵੇਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ- ਦਿੱਲੀ 2010 ਦੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।[5]

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. List of Award winners up to 2004
  2. "Opening the Pandora's box". The Hindu. 1 September 2001. 
  3. "Khade breaks 24-yr jinx in Asiad pool". India Today. 17 November 2010. 
  4. "Breathing under water". The Hindu. 31 May 2008. 
  5. "Focus on Commonwealth Games". The Hindu. 27 January 2010.