Painted ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ Zoroastrian ਜਾਜਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ, ਪਹਿਨਣ Bactrian -style headdress ਨੂੰ, Takhti-Sangin, ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਯੂਨਾਨੀ-Bactrian ਰਾਜ ਨੂੰ, 3-2 ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.
ਸੀਆਈਏ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ

ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਸਮਾਨਿਦ ਸਾਮਰਾਜ (875–999) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਜਿਕ ਲੋਕ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਸਮਾਚੀ ਬਗ਼ਾਵਤ 1917 ਦੀ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 1920 ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਠੱਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1924 ਵਿਚ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ, ਤਾਜਿਕ ਏਐਸਆਰਆਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1929 ਵਿਚ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਤਾਜਿਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰੀਪਬਲਿਕ (ਤਾਜਿਕ ਐਸਐਸਆਰ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1991 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। [1]

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਧੜਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ 1997 ਵਿੱਚ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਪੁਰਾਤਨਤਾ (600 ਈਪੂ - 651 ਈ.)ਸੋਧੋ

 
ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮਕ ਪੀਰੀਅਡ (ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ) ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ।
 
ਪੰਜਾਕੇਂਟ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਘਰ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਗਦੀਅਨ ਦੀਵਾਰ ਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ, ਸੋਗਦੀਅਨ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, 8 ਵੀਂ ਸਦੀ।

ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿਥੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਸੋਗਦਿਆਨਾ, ਬੈਕਟਰੀਆ, ਮੇਰਵ ਅਤੇ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਨ ਜਿਥੇ ਅਜੋਕੇ ਤਾਜਕਸਤਾਨੀ ਤਾਜਿਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਾਜਿਕ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਸੌਗਦਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਵ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੁਰਕਮੇਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਖ਼। ਸੋਗਦਿਆਨਾ ਜ਼ੇਰਾਵਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਕਾ-ਦਰਿਆ ਨਦੀ ਘਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸੋਗਦਿਆਨਾ ਦੇ ਦੋ ਭਾਈਚਰੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹਨ ਜੋ ਸੋਗਦੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ: ਯਾਗਨੋਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਗਨਾਨੀ।

ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਬੈਕਟਰੀਆ-ਮਾਰਗਿਯਾਨਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਈਰਾਨੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਈਰਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ। ਬੈਕਟਰੀਆ ਉੱਤਰੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ (ਅਜੋਕੇ ਅਫਗਾਨ ਤੁਰਕਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਮੂ ਦਰਿਆ (ਆਕਸੁਸ) ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੈਕਟਰੀਆ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਥੋਂ ਹੀ ਜ਼ੋਰਾਸਟਰੀਅਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਜ਼ੋਰਾਸਟਰੀਅਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ - " ਅਵੈਸਤਾ " - ਪੁਰਾਣੀ-ਬੈਕਟ੍ਰੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ; ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੋਰੋਸਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਕਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇਸੋਧੋ

  1. The History of Tajik SSR, Maorif Publ. House, Dushanbe, 1983, Chapter V (ਰੂਸੀ).