ਪੰਡਿਤ ਦਾ ਵੀ ਸਪੈਲਿੰਗ, ਉਚਾਰਨ /ˈ p ʌ n d ɪ t , ˈ p æ n d ɪ t / ;[1] ਸੰਖੇਪ Pt. ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ) ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਹਥਿਆਰ) ਹੋਵੇ,[2] ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਧਰਮ, ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ; ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।[3] ਪੰਡਿਤ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਣ ਜਾਂ ਵਰਗ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗੀ, ਭੂਮਿਹਰ, ਮੋਹਿਆਲ, ਛਿੱਬਰ ਆਦਿ ਕਈ ਉਪਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ (ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ) ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ । ਜਦੋਂ ਕਿ, ਅੱਜ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ[4][5] ਪੰਡਿਤ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਨਵਰਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਦੇਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"।

ਸੰਗੀਤਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਉਸਤਾਦ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ।[5] ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਦੁਸ਼ੀ,[6][7] ਪੰਡਿਤਾ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤਾਨ ਹਨ[8]; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।[9]

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ, ਪੰਡਿਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਮੀ" ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।[10] ਇਹ ਸ਼ਬਦ paṇḍ ( पण्ड् ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਢੇਰ ਕਰਨਾ, ਢੇਰ ਕਰਨਾ", ਅਤੇ ਇਹ ਮੂਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[11] ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ ਦੇ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਪੰਡਿਤ ਸੋਧੋ

ਪੰਡਿਤ (ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ पंडीत ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ / पंडित ਮਰਾਠੀ / ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ) ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[12] ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[13] ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਡਿਤਾ ਜਾਂ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਤਾਦ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਹੈ।

ਵਰਤੋਂ ਸੋਧੋ

ਪੰਡਿਤ (ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਵੀ) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ' ਤੇ ਉੱਘੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਸਿਰਲੇਖ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਘੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਡਾਕਟਰ.[13]

ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਡਿਤ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ, ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ, ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ, ਪੰਡਿਤ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ, ਪੰਡਿਤ ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਨਿਖਿਲ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਨਯਨ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਅਨਿੰਦੋ ਚੈਟਰਜੀ, ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾਦਯੋਲ ਪੰਡਿਤ, ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾਦਰੀਸ। ਸੁਰੇਸ਼ ਤਲਵਲਕਰ, ਪੰਡਿਤ ਯੋਗੇਸ਼ ਸਮਸੀ, ਪੰਡਿਤ ਵਿਯੰਕਟੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਪੰਡਿਤ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੰਡਿਤ ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੰਡਿਤ ਉਲਹਾਸ ਕਸ਼ਾਲਕਰ, ਪੰਡਿਤ ਸਵਪਨ ਚੌਧਰੀ, ਪੰਡਿਤ ਕੈਵਲਯ ਕੁਮਾਰ ਗੁਰਵ, ਪੰਡਿਤ ਸ਼ੰਕਰ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਵੀ.ਜੀ.ਜੋਗ, ਆਦਿ।

ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸੋਧੋ

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਤਾਦ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਲੇਖ ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਦਮੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਨ ਥੇਟਾਕੁੜੀ ਹਰੀਹਰਾ ਵਿਨਾਇਕਰਾਮ ਹੈ।

ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਕ ਲਈ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਿਦੁਸ਼ੀ [6][7] ਜਾਂ ਪੰਡਿਤਾ ਹਨ। [8] ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਅਮੋਨਕਰ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾ ਅਤਰੇ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਗੰਗੂਬਾਈ ਹੰਗਲ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਪਦਮਾ ਤਲਵਲਕਰ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਵੀਨਾ ਸਹਸ੍ਰਬੁੱਧੇ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਅਰੁਣਾ ਸਾਈਰਾਮ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਿਡੇ-ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਨਾ[14][14] ਆਦਿ।

ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੋਧੋ

ਹਵਾਲੇ ਸੋਧੋ

  1. "pandit". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  2.   Chisholm, Hugh, ed. (1911) "Pundit" Encyclopædia Britannica 22 (11th ed.) Cambridge University Press p. 649 
  3. Timothy Lubin; Donald R. Davis Jr; Jayanth K. Krishnan (2010). Hinduism and Law: An Introduction. Cambridge University Press. p. 8. ISBN 978-1-139-49358-1.
  4. Axel Michaels; Barbara Harshav (2004). Hinduism: Past and Present. Princeton University Press. p. 190. ISBN 978-0-691-08952-2.
  5. 5.0 5.1 Daniel Neuman (1980). The Life of Music in North India. Wayne State University Press. p. 44.
  6. 6.0 6.1 "Behind the titles".
  7. 7.0 7.1 https://www3.nd.edu/~adutt/Links/documents/NagandGhosh2016.pdf [bare URL PDF]
  8. 8.0 8.1 "Overlooked No More: Pandita Ramabai, Indian Scholar, Feminist and Educator". The New York Times. 14 November 2018.
  9. "The sitar from different angles (Pt. 2): Modern players, global experiments".
  10. Monier Monier-Williams (1872). A Sanskrit-English Dictionary. Oxford University Press. p. 527.
  11. Monier Monier-Williams (1872). A Sanskrit-English Dictionary. Oxford University Press. pp. 526–527.
  12. Jafa, Navina (April 2021). "Meet Pt. Birju Maharaj, the poet". The Hindu.
  13. 13.0 13.1 "Pandit title usage".
  14. 14.0 14.1 http://sangeetpiyasi.org/style/images/media/2019/The_Statesman_14092019.pdf [bare URL PDF]

ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਪੰਡਿਤ ਸੋਧੋ

  Pandit ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੈ