ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਢਿੱਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇੰਡੋ-ਗੰਗਾ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ
ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ
ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼[1][2][3]
ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਰਾਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ[n 1]
ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰਦਿੱਲੀ
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰIST (UTC+05:30)
ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨਲ ਕੌਂਸਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਦਿੱਲੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।[1][12] ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।[2][3] ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਹਾਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[4][5][6][7][8][9][10][11]

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰਧਾਮ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਅਯੁੱਧਿਆ, ਮਥੁਰਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ, ਸਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਦੇ ਬੋਧੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ, ਸਿੱਖ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਖਜੂਰਾਹੋ ਮੰਦਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ (ਜੈਪੁਰ), ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ, ਲਾਲ ਕਿਲਾ, ਆਗਰੇ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨੀ ਤਹਿਜ਼ੀਬ, ਇਹਨਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।[13] ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਡੋਗਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਨ।[14]

ਹਵਾਲੇ

ਸੋਧੋ
  1. 1.0 1.1 "Genesis | ISCS". Retrieved 14 December 2019.
  2. 2.0 2.1 "North Zone Cultural Centre". culturenorthindia.com. Ministry of Culture, Government of India. Retrieved 25 March 2017.
  3. 3.0 3.1 "Northern Region - Geological Survey of India". Geological Survey of India, MOI, Government of India. Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 2 May 2015.
  4. 4.0 4.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named TheHindu-Apr2017
  5. 5.0 5.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named TNN-marriages
  6. 6.0 6.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named FP-overtake
  7. 7.0 7.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named The Hindu, July 27, 2016
  8. 8.0 8.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named The Hindu, May 22, 2016
  9. 9.0 9.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Daily Bhaskar, May 12, 2015
  10. 10.0 10.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named The Hindu, January 26, 2016
  11. 11.0 11.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Jharkhand
  12. "THE STATES REORGANISATION ACT, 1956 (ACT NO.37 OF 1956)" (PDF). interstatecouncil.nic.in. Retrieved 29 October 2020.
  13. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Dhulipala2000
  14. "Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013)" (PDF). Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India. Archived from the original (PDF) on 8 July 2016. Retrieved 21 October 2015.


ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tags exist for a group named "n", but no corresponding <references group="n"/> tag was found